Erivan yönetimi, Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, Fransa ve Hindistan’la askeri iş birliğini genişletiyor. S-300 hava savunma sistemleri devredilirken, özel kuvvet tatbikatları ve silah alımları dikkat çekiyor. Azerbaycan ise “gerilim tırmanıyor” uyarısı yaptı.
Ermeni basınında yer alan bilgilere göre, Papikyan bu ziyarette Yunanistan Savunma Bakanı Nikos Dendias ile bölgesel güvenlik konularının yanı sıra Ermenistan–Yunanistan formatında savunma iş birliğini ele aldı.
Papikyan, 2023’te Atina’ya yaptığı önceki ziyarette iki ülke arasında askerî-teknik iş birliği anlaşması imzalamış, aynı yıl Güney Kıbrıs da bu anlaşmaya dahil olmuştu. Bu gelişmelerin ardından, Ermenistan ile Yunanistan arasındaki temaslar önemli ölçüde artış gösterdi.
Şubat 2024’te Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan’ın Atina’ya yaptığı ziyaretin hemen ardından, Yunanistan Savunma Bakanı Dendias da Ermenistan’a gitti. Erivan’daki ortak basın toplantısında Dendias, Ermenistan’a askerî destek konusunda Fransa ve Hindistan’la iş birliği olasılığına değinerek, çok taraflı bir savunma platformu kurulabileceğini ifade etti.
2023 yılında Erivan’da, Ermenistan, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi arasında düzenlenen savunma istişarelerinin ardından üç formatta iş birliği programları imzalandı: Ermenistan–Yunanistan, Ermenistan–Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve üçlü formatta Ermenistan–Yunanistan–Güney Kıbrıs Rum Yönetimi.
2023 Aralık ayında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’ne giden Papikyan, Rum mevkidaşı Michalis Giorgallas ile eğitimi, tecrübe paylaşımını ve askerî-teknik iş birliğini kapsayan genişletilmiş bir gündem üzerinde uzlaştı.
Kasım 2023’te ise Yunanistan’ın Attika bölgesindeki Nea Peramos’ta, Ermenistan, Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin özel kuvvetlerinin katılımıyla ortak tatbikatlar gerçekleştirildi. Tatbikatlar keskin nişancı eğitimi, yakın mesafe çatışma ve küçük ölçekli operasyonların planlanmasına odaklandı.
Bu süreçte, Ermenistan ile Güney Kıbrıs Rum Yönetimi savunma bakanlıkları arasındaki temaslar da belirgin şekilde arttı. Eylül 2024’te Güney Kıbrıs Rum Yönetimi Savunma Bakanı Vasilis Palmas Erivan’ı ziyaret ederken, Şubat 2025’te Papikyan ile tekrar bir araya geldi.
Yunan basınına göre, Kasım 2024’te Yunanistan, elindeki Rus yapımı S-300 hava savunma sistemlerini, TOR-M1 ve Osa-AKM sistemleriyle birlikte Ermenistan’a devretmeye karar verdi. Bir NATO ülkesinin bu ölçüde Rus yapımı silah sistemlerine sahip olması dikkat çekerken, bu sistemlerin garanti sürelerinin sona erdiği ve faal hale getirilmeleri için Rusya’nın teknik desteğine ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor. Ancak Ermenistan’ın Moskova ile askerî-teknik iş birliği seviyesi oldukça düşük.
Yunanistan ile yakınlaşma sürecinde, Ermeni kadetlerin Yunan askerî okullarına ilgisi artarken, özel kuvvetlerin eğitimi de hız kazandı. 2024’te Yunanistan’da gerçekleştirilen “Olympic Cooperation 2024” adlı ortak tatbikatta, Ermeni askerler Yunan tankları ve Fransız zırhlı araçlarıyla görev icra etti.
Papikyan, 2024 başında yaptığı bir açıklamada, Ermenistan’ın silah alımında büyük güçler ve dost ülkelerle yeni ortaklıklar kurduğunu belirtti. Bu ülkeler arasında Fransa ve Hindistan öne çıkarken, açıklanmayan başka tedarikçiler de olduğu ima edildi.
Ancak uzmanlara göre, Ermenistan silah temin ettiği ülkelerin bölgedeki kendi çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini göz ardı ediyor. Fransa Afrika’daki etkisini kaybettikten sonra Güney Kafkasya’da nüfuz ararken, Hindistan hem Pakistan’a karşı bir denge kurmak hem de Avrasya pazarına erişimini artırmak istiyor. Hindistan aynı zamanda Türkiye ile sorunlar yaşayan Atina ile askerî iş birliğini de güçlendiriyor.
Nitekim Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin 2023 Ağustos’undaki Atina ziyareti, Hint basını tarafından “Türkiye’ye mesaj” olarak değerlendirilmişti. Financial Express gazetesi ise, Hindistan’ın Ermenistan ve Yunanistan’la birlikte Türkiye–Pakistan–Azerbaycan eksenine karşı yeni bir güç merkezi oluşturma planını aktarmıştı.
Bu gelişmeler, Ermenistan’ın artan silahlanma sürecinin bölgesel barışa hizmet etmek yerine Azerbaycan’la yeni bir çatışma riskini artırdığına işaret ediyor.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, 2024 Kasım’ındaki Zafer Günü konuşmasında Ermenistan’a açık bir mesaj verdi:
“Ermenistan silahlanma politikasından vazgeçmeli. Defalarca söyledim, hâlâ geç değil. Yol yakınken dönmeliler. Biz savaş istemiyoruz. Toprak bütünlüğümüzü ve egemenliğimizi sağladık. Şimdi önceliğimiz yeniden inşa sürecidir.”
Aliyev, Nisan 2025’te ADA Üniversitesi’nde düzenlenen uluslararası forumda yaptığı konuşmada da benzer ifadeleri yineledi:
“Ermenistan’ın yeni dostlarından aldığı ölümcül silahlar barış ve istikrar getirmez. Aksine gelecekte gerilimleri tırmandırır.”
Bakü’nün bu açıklamaları, yalnızca Ermenistan’a değil, uluslararası topluma da bir uyarı niteliğinde. Ermenistan’ın askerîleşme politikası, Azerbaycan’ın barış çabalarıyla çelişiyor ve barış anlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor. Özellikle Ermenistan’ın Anayasası’ndaki toprak iddialarını kaldırmaması ve AGİT Minsk Grubu’nun feshedilmesine yönelik taleplere kayıtsız kalması, Bakü’nün endişelerini derinleştiriyor.
Erivan yönetiminin bu “hayali politikalarına” bağlı kalması, ülke için yıkıcı sonuçlar doğurabilir. Yeni bir savaş, Ermenistan’ın geleceğini ciddi şekilde tehlikeye atabilir. Bakü’nün mesajı net: Söylediklerimizle yaptıklarımız hiçbir zaman ayrı değildir.
